Praca w upałach — nowe przepisy BHP od 2027 r. Co musisz wiedzieć już teraz?

Przez dziesiątki lat polskie prawo pracy nie określało żadnej maksymalnej temperatury, przy której praca musi zostać wstrzymana. To zmieniło się 9 lipca 2026 r. — Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podpisała rozporządzenie zmieniające ogólne przepisy BHP (Dz.U. z 2026 r. poz. 927). Nowy § 30a wprowadza mierzalne progi: 35°C w pomieszczeniach i 32°C na otwartej przestrzeni przy pracach ciężkich — a wcześniej progi alarmowe 28°C i 25°C, przy których pracodawca musi działać. Przepisy wchodzą w życie 11 stycznia 2027 r. Pracodawca ma pół roku na przygotowanie — a PIP już tego lata prowadzi wzmożone kontrole warunków pracy w upały.

Dlaczego te przepisy są przełomowe?

Dotychczasowe przepisy BHP określały jedynie temperaturę minimalną w pomieszczeniach pracy (co do zasady nie mniej niż 14°C, a przy pracy lekkiej i w biurach — nie mniej niż 18°C, § 30 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Górnej granicy nie było. Obowiązywał tylko ogólny nakaz zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 207 Kodeksu pracy) — bez liczb i bez jasnych konsekwencji. Co znaczy „odpowiednia temperatura" w 37-stopniowy dzień? Interpretacje bywały skrajnie różne, a możliwości egzekwowania — ograniczone.

Nowe rozporządzenie kończy z tą uznaniowością. Po raz pierwszy w polskim prawie pracy pojawiają się konkretne, mierzalne progi temperatury, po których przekroczeniu pracodawca ma obowiązek działać — a w ostateczności wstrzymać pracę. Prace nad przepisami trwały od końca 2024 r., kolejne wersje projektu pojawiały się w 2025 r., a finalny tekst został podpisany 9 lipca 2026 r. — z sześciomiesięcznym vacatio legis.

Podstawa prawna — co i kiedy wchodzi w życie?

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy:

• podpisane: 9 lipca 2026 r.,
• opublikowane: Dziennik Ustaw z 10 lipca 2026 r., poz. 927,
• wchodzi w życie: 11 stycznia 2027 r. (6 miesięcy od ogłoszenia),
• zmienia: rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów BHP (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.),
• dodaje: nowy § 30a — przepisy o maksymalnej temperaturze i obowiązkach pracodawcy przy jej przekraczaniu.

Pięć progów temperatury — kiedy reagować, kiedy wstrzymać pracę

Nowe przepisy tworzą dwustopniowy system: najpierw progi działania, przy których pracodawca musi wdrożyć środki zaradcze, potem progi maksymalne, po których praca nie może być kontynuowana.

Progi maksymalne — wstrzymanie pracy

W obu przypadkach przepis przewiduje zastrzeżenie: „chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają" (o wyjątku technologicznym piszemy niżej).

Progi działania — reaguj, zanim dojdzie do wstrzymania

Kluczowa zasada: liczy się pomiar w miejscu pracy, nie prognoza

O obowiązkach pracodawcy decyduje faktyczna temperatura zmierzona w konkretnym miejscu wykonywania pracy — nie prognoza pogody, nie alert IMGW, nie odczyt najbliższej stacji meteorologicznej. Jeśli na zewnątrz jest 39°C, ale klimatyzacja utrzymuje w biurze 26°C — obowiązek wstrzymania pracy nie powstaje. I odwrotnie: przy prognozie 33°C nagrzany magazyn może mieć na stanowiskach 36°C — wtedy praca musi zostać wstrzymana.

Co musi zrobić pracodawca — hierarchia obowiązków

Rozporządzenie porządkuje kolejność działań. Pracodawca nie ma pełnej dowolności — środki stosuje się w hierarchii:

Napoje profilaktyczne — obowiązek już dziś (i mit o litrach)

Obowiązek zapewnienia napojów przy wysokich temperaturach nie jest nowością — wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. Nr 60, poz. 279 z późn. zm.) i obowiązuje od lat. To także jeden z najczęściej sprawdzanych punktów podczas letnich kontroli PIP.

Kiedy powstaje obowiązek?

Ile napojów? Przepisy nie podają litrów

W internecie krąży wiele „konkretnych" liczb — 1,5 litra, 2,5 litra, 3 litry na osobę. Żadna z nich nie wynika z przepisów. Rozporządzenie z 1996 r. mówi, że pracodawca zapewnia napoje:

• w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników — bez sztywnego limitu; to pracodawca odpowiada za właściwe oszacowanie,
• bezpłatnie — pracownikom nie przysługuje ekwiwalent pieniężny, ale kosztów nie wolno przerzucać na pracownika,
• dostępne stale, przez całą zmianę roboczą — nie tylko podczas przerw,
• odpowiednio zimne lub gorące w zależności od warunków pracy,
• przy pracy w mikroklimacie gorącym — wzbogacone w sole mineralne i witaminy (np. napoje izotoniczne).

Wynagrodzenie podczas wstrzymania pracy — czy pracownik traci?

To pytanie padnie w każdej firmie. Odpowiedź jest jednoznaczna: nie traci.

Czego pracodawcy nie wolno: kazać „odhaczyć" przestoju jako urlopu wypoczynkowego, traktować wstrzymania pracy jako nieobecności nieusprawiedliwionej ani obniżać wynagrodzenia za godziny, w których praca była wstrzymana z powodu upału.

Klimatyzacja — czy zwalnia z przepisów?

Klimatyzacja nie jest „zwolnieniem" z przepisów — jest narzędziem, które pozwala utrzymać temperaturę poniżej progu. Rozróżnienie jest proste:

• klimatyzacja działa i temperatura na stanowiskach nie przekracza 35°C — praca toczy się normalnie, przepis jest spełniony;
• mimo klimatyzacji temperatura na stanowisku przekracza 35°C — obowiązki powstają dokładnie tak samo jak bez klimatyzacji. Liczy się pomiar, nie fakt posiadania urządzenia.

Z perspektywy ekonomicznej warto policzyć obie strony: kilka–kilkanaście dni przestojów i skróconych dniówek rocznie (z pełnym wynagrodzeniem) kontra jednorazowa inwestycja w chłodzenie. W wielu firmach klimatyzacja lub porządna wentylacja zwróci się szybciej, niż się wydaje — policz to na własnych liczbach, zanim zdecydujesz.

Wyjątki — kto może pracować mimo przekroczenia progów

Rozporządzenie przewiduje katalog wyłączeń dla działalności, których przerwanie zagrażałoby bezpieczeństwu państwa, ciągłości usług publicznych lub opiece nad ludźmi. Nowych przepisów nie stosuje się m.in. do:

• prac wymienionych w art. 151¹⁰ pkt 1–9 Kodeksu pracy (katalog prac dozwolonych w niedziele i święta) — m.in. akcje ratownicze i usuwanie awarii, ruch ciągły, transport i komunikacja, gospodarka komunalna, gastronomia i hotelarstwo, placówki opieki zdrowotnej i jednostki pomocy społecznej zapewniające całodobową opiekę, prace konieczne ze względu na użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności,
• funkcjonariuszy służb — m.in. Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej, Służby Więziennej, służb specjalnych oraz żołnierzy,
• opieki nad dziećmi do lat 3 (żłobki, kluby dziecięce) oraz placówek pieczy zastępczej.

Wyjątek technologiczny — huty, odlewnie, piekarnie

Progi 35°C i 32°C obowiązują, „chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają". Chodzi o miejsca, w których wysoka temperatura jest nierozerwalnie związana z procesem produkcyjnym: huty i zakłady metalurgiczne, odlewnie, piekarnie i cukiernie przemysłowe, suszarnie, lakiernie, procesy chemiczne wymagające wysokich temperatur.

W takich zakładach praca nie zostanie automatycznie wstrzymana po przekroczeniu progu — o ile wysoka temperatura wynika z samej technologii. Ale wyjątek technologiczny nie oznacza pełnej swobody. Pracodawca nadal musi:

• stosować rozwiązania organizacyjne: przerwy regeneracyjne, rotację na stanowiskach przy źródłach ciepła, skrócenie czasu ekspozycji,
• skonsultować te rozwiązania z komisją BHP albo z przedstawicielami pracowników i lekarzem medycyny pracy,
• zapewniać napoje profilaktyczne — przy mikroklimacie gorącym wzbogacone w sole mineralne i witaminy,
• zapewnić środki ochrony indywidualnej dostosowane do warunków termicznych.

Konsultacje z pracownikami — obowiązek, nie opcja

Rozwiązania organizacyjne stosowane przy upałach muszą być ustalone z udziałem strony pracowniczej — to wymóg przepisów, nie dobra praktyka:

Po ustaleniu rozwiązań pracodawca ma obowiązek poinformować o nich pracowników. Dla celów dowodowych konsultacje warto udokumentować: protokół z datą, listą uczestników i ustaleniami. Ustna rozmowa formalnie może wystarczyć, ale podczas kontroli PIP to dokument broni pracodawcy — nie pamięć uczestników.

Lato 2026 — co obowiązuje już teraz i czego szuka PIP

„Nowe przepisy wchodzą w 2027 r., więc teraz nic nie musimy" — to błędne myślenie. Obowiązki ochrony pracowników przed upałem wynikają z przepisów już obowiązujących:

• napoje profilaktyczne — bezpłatnie i stale, przy pracy na zewnątrz powyżej 25°C i na stanowiskach w pomieszczeniach powyżej 28°C (rozporządzenie RM z 28 maja 1996 r.),
• ogólny obowiązek ochrony zdrowia i życia pracowników — zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 207 § 2 KP), w tym reagowanie na stres cieplny,
• prawo pracownika do powstrzymania się od pracy, gdy warunki nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia — po zawiadomieniu przełożonego, z zachowaniem wynagrodzenia (art. 210 KP),
• temperatura minimalna i wentylacja — dotychczasowe wymogi rozporządzenia BHP z 1997 r. pozostają w mocy.

W czerwcu 2026 r., w związku z falą upałów, Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zwróciła się do Głównego Inspektora Pracy o wzmożone kontrole przestrzegania obowiązków związanych z ochroną pracowników przed wysokimi temperaturami. PIP uruchomiła też dedykowaną infolinię w sprawie pracy w upały: 22 626-43-67 (od poniedziałku do piątku). Inspektorzy w pierwszej kolejności sprawdzają dostępność napojów, warunki na stanowiskach i reakcję pracodawcy na zgłoszenia pracowników.

Kary — ile ryzykujesz za naruszenie przepisów BHP przy upałach?

Które branże muszą przygotować się najbardziej?

Najczęstsze pytania i pułapki

Czy alert pogodowy wystarczy, żeby wstrzymać pracę?

Nie. Obowiązki powstają na podstawie faktycznej temperatury w miejscu pracy, nie prognozy ani ostrzeżenia IMGW. Firma potrzebuje termometrów w krytycznych miejscach i procedury pomiarów — to jednocześnie jedyny dowód, że reagowała prawidłowo.

Czy próg 32°C dotyczy wszystkich pracujących na zewnątrz?

Nie — wyłącznie prac ciężkich fizycznie (wydatek energetyczny powyżej 1500 kcal na zmianę u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet). Pracownik ochrony przy bramie czy kelner w ogródku nie jest objęty progiem 32°C — ale już od 25°C na otwartej przestrzeni pracodawca musi stosować rozwiązania organizacyjne, a od 25°C należą się napoje.

Czy pracodawca może zaliczyć przestój z powodu upału na poczet urlopu?

Nie bez zgody pracownika. Przestój z przyczyn dotyczących pracodawcy to czas płatny z mocy art. 81 § 1 KP — jednostronne „wpisanie urlopu" narusza przepisy o urlopach wypoczynkowych.

Czy obowiązek napojów znika po wstrzymaniu pracy?

Nie. Jeśli pracownicy pozostają w gotowości i czekają na wznowienie pracy, pracodawca nadal zapewnia napoje — obowiązek trwa przez cały czas pozostawania w dyspozycji pracodawcy w warunkach uzasadniających ich wydawanie.

Mamy klimatyzację — czy coś jeszcze nas dotyczy?

Tak: pomiar. Jeżeli w ekstremalny dzień klimatyzacja nie nadąży i temperatura na stanowisku przekroczy 35°C, obowiązki powstają tak samo jak bez niej. Warto też pamiętać o pomieszczeniach, których klimatyzacja nie obejmuje (magazynki, zaplecza, serwerownie z obsadą).

Jak zaplanować wdrożenie w 6 miesięcy — harmonogram

Od publikacji (10 lipca 2026 r.) do wejścia w życie (11 stycznia 2027 r.) jest dokładnie pół roku. To wystarczy — jeśli zaczniesz teraz.

Narzędzia smartapki — grafik, ewidencja i dokumentacja zgodne z nowymi przepisami

Nowe przepisy to nie tylko termometry i klimatyzacja — to przede wszystkim organizacja pracy i dokumentacja. Pracodawca musi umieć wykazać, że skonsultował rozwiązania, dostosował grafiki i prawidłowo rozliczył czas przestojów. W smartapki znajdziesz do tego gotowe, bezpłatne narzędzia:

Podsumowanie — najważniejsze zasady w jednej tabeli