Najczęściej zadawane pytania
Czy BMI dla kobiet i mężczyzn liczy się tak samo?
Sam wzór BMI jest taki sam dla obu płci: waga (kg) ÷ wzrost² (m). Np. 70 kg / 1,75² = 22,9. Różnica: dodatkowe wskaźniki masy ciała (procent tkanki tłuszczowej, WHR talia/biodro) mają inne normy dla kobiet i mężczyzn. Kobiety naturalnie mają więcej tkanki tłuszczowej (potrzebnej do funkcji hormonalnych) — norma Body Fat % to 21-32% dla K i 6-25% dla M. Klasyfikacja BMI WHO jest taka sama, ale praktyczna interpretacja może się różnić — wysportowany mężczyzna o BMI 27 może mieć tylko 12% tłuszczu (nie ma nadwagi).
Jaki BMI jest prawidłowy?
Wg WHO norma BMI to 18,5–25,0 dla dorosłych (powyżej 18 lat). Poniżej 18,5 to niedowaga, 25–30 to nadwaga, powyżej 30 — otyłość (I stopień 30-35, II stopień 35-40, III stopień ≥40). Ta klasyfikacja jest identyczna dla kobiet i mężczyzn. BMI nie uwzględnia jednak masy mięśniowej, rozkładu tkanki tłuszczowej, wieku ani różnic biologicznych płci — dlatego warto sprawdzić też Body Fat % i WHR.
Co to jest procent tkanki tłuszczowej (Body Fat %) i jak go obliczyć?
Body Fat % to procent masy ciała stanowiący tkankę tłuszczową (resztę to mięśnie, kości, organy, woda). Obliczamy ze wzoru Deurenberga (1991): BFP = 1,20 × BMI + 0,23 × wiek − 10,8 × płeć − 5,4 (płeć: 1 dla M, 0 dla K). Normy różne dla płci: Mężczyźni: atleta 6-13%, fitness 14-17%, norma 18-24%, nadwaga 25-29%, otyłość ≥30%. Kobiety: atleta 14-20%, fitness 21-24%, norma 25-31%, nadwaga 32-39%, otyłość ≥40%. Dokładny pomiar wymaga bioimpedancji (waga BIA) lub DEXA — wzór Deurenberga daje przybliżenie ±4%.
Co to jest WHR (wskaźnik talia/biodro) i kiedy oznacza ryzyko?
WHR (Waist-to-Hip Ratio) = obwód talii ÷ obwód bioder. Pokazuje rozkład tkanki tłuszczowej — wskaźnik > 0,9 (M) lub > 0,85 (K) oznacza otyłość brzuszną (typ jabłka), która niesie większe ryzyko zdrowotne niż otyłość udowo-pośladkowa (typ gruszki). Wg WHO 2008: mężczyźni: ≤0,90 norma, 0,91-0,99 średnie ryzyko, ≥1,0 wysokie ryzyko. Kobiety: ≤0,85 norma, 0,86-0,94 średnie ryzyko, ≥0,95 wysokie ryzyko. Otyłość brzuszna jest niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2.
Jak zmierzyć talię i biodra do WHR?
Talia: zmierz w najwęższym miejscu tułowia, zwykle 1-2 cm nad pępkiem (dla kobiet to często linia pępka, dla mężczyzn nieco wyżej). Pomiar rano na czczo, brzuch rozluźniony (nie wciągaj!), miarka równolegle do podłogi, niezbyt mocno dociśnięta. Biodra: w najszerszym miejscu pośladków (zwykle 7-10 cm poniżej talii). Stań prosto, stopy złączone. Powtórz pomiar 2-3 razy i weź średnią. Zmierz centymetrem krawieckim, nie metalową miarą. WHtR (talia/wzrost): talia ≤ połowy wzrostu = norma (wspólne dla obu płci).
Co to jest należna masa ciała i jak ją obliczyć?
Należna masa ciała (idealna waga) wg wzoru Devine'a (1974): Mężczyzna: 50 kg + 2,3 × (cale powyżej 5 stóp = 60"). Kobieta: 45,5 kg + 2,3 × (cale powyżej 60"). Przykład: mężczyzna 180 cm = 70,9"; 70,9 − 60 = 10,9 cali ponad 5 stóp; należna masa = 50 + 2,3 × 10,9 ≈ 75 kg. Kobieta tego samego wzrostu: 45,5 + 2,3 × 10,9 ≈ 71 kg. Wzór Devine'a powstał dla aptecznych dawek leków, ale jest często używany jako referencja idealnej wagi. Inne wzory: Robinson, Miller, Hamwi — każdy nieco inny.
BMI dla dzieci — jak to działa?
U dzieci i młodzieży nie stosuje się stałych progów BMI jak u dorosłych — wynik porównuje się z siatką centylową dla wieku i płci. Niedowaga: poniżej 5. centyla. Norma: 5.-85. centyl. Nadwaga: 85.-95. centyl. Otyłość: powyżej 95. centyla. Dziecko rośnie nieliniowo (skoki wzrostowe, pokwitanie), więc procent tkanki tłuszczowej zmienia się fizjologicznie. Sprawdź siatkę centylową dla dzieci wg WHO i OLAF/OLA.