Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi kwota wolna od podatku od darowizny w 2026 roku?
Od jednego darczyńcy w okresie 5 lat: 36 120 zł dla I grupy podatkowej (w tym najbliższej rodziny), 27 090 zł dla II grupy i 5 733 zł dla III grupy — art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Kwoty obowiązują od 1 lipca 2023 r. i w 2026 r. nie uległy zmianie. Limit liczy się osobno dla każdego darczyńcy: darowizna od mamy i od taty to dwa niezależne limity.
Czy istnieje limit kwoty wolnej „od wielu osób" (108 360 zł)?
Nie. Limity zbiorcze 108 360 / 81 270 / 54 180 zł uchwalono w ustawie deregulacyjnej ze stycznia 2023 r., ale zostały uchylone pakietem SLIM VAT 3 zanim weszły w życie 1 lipca 2023 r. W internecie wciąż krążą poradniki, które je podają — to nieaktualna informacja. Obowiązuje wyłącznie limit liczony od jednej osoby.
Kiedy darowizna od rodziców jest całkowicie zwolniona z podatku?
Gdy obdarowany należy do tzw. grupy zerowej (małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha) i spełni dwa warunki z art. 4a upsd: złoży zgłoszenie SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny oraz — przy pieniądzach powyżej kwoty wolnej — udokumentuje przekazanie środków przelewem na swój rachunek albo przekazem pocztowym. Zwolnienie nie ma górnego limitu kwotowego.
Co się stanie, gdy nie zgłoszę darowizny w terminie 6 miesięcy?
Zwolnienie przepada i darowizna jest opodatkowana na zasadach I grupy podatkowej od nadwyżki ponad 36 120 zł, z odsetkami za zwłokę. Zeznanie SD-3 składa się wtedy w terminie miesiąca od upływu tych 6 miesięcy (art. 17a ust. 1a upsd — przepis obowiązuje od 7 stycznia 2026 r.). Jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika, można wnioskować o przywrócenie terminu na podstawie art. 4c upsd — rozwiązanie działa jednak tylko wtedy, gdy termin nie upłynął przed 7 stycznia 2026 r.
Czy gotówka „do ręki" pozbawia zwolnienia?
Przy darowiźnie pieniężnej przekraczającej kwotę wolną — tak. Art. 4a ust. 1 pkt 2 upsd wymaga dowodu przekazania środków na rachunek płatniczy obdarowanego, na jego rachunek inny niż płatniczy w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. Wpłata gotówki przez samego obdarowanego na własne konto bywa kwestionowana przez urzędy; część wyroków sądów administracyjnych jest korzystna dla podatników, ale oznacza to spór. Do kwoty wolnej gotówka nie stanowi problemu.
Jaki podatek zapłacę od darowizny od osoby obcej?
Osoba niespokrewniona należy do III grupy podatkowej: kwota wolna to 5 733 zł, a podatek od nadwyżki wynosi 12% do 11 833 zł podstawy, dalej 1 420 zł + 16%, a powyżej 23 665 zł — 3 313,20 zł + 20%. Zeznanie SD-3 i zapłatę podatku ma się miesiąc od dnia otrzymania darowizny (art. 17a ust. 1 upsd).
Czy darowizna od spółki rozlicza się tak samo?
Tak — co do zasady. Art. 1 ust. 1 upsd ogranicza do osób fizycznych wyłącznie krąg nabywców, a nie darczyńców, więc darowizna od spółki, fundacji czy stowarzyszenia podlega podatkowi od spadków i darowizn na zasadach III grupy podatkowej: kwota wolna 5 733 zł, zeznanie SD-3 w terminie miesiąca od otrzymania. Formularz SD-Z2 nie wchodzi w grę, bo osoba prawna nie może być członkiem najbliższej rodziny. Inaczej jest, gdy świadczenie nie jest darowizną w rozumieniu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, tylko wiąże się z pracą, zleceniem, współpracą handlową, promocją albo konkursem — wtedy powstaje przychód w PIT, od którego zaliczkę pobiera zwykle płatnik.
Czy pieniądze od rodziców na studia trzeba zgłaszać?
Nie, jeżeli pokrywają bieżące utrzymanie i naukę — czesne, akademik, wyżywienie, kieszonkowe. To wykonanie obowiązku alimentacyjnego (art. 128 i art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a nie darowizna, więc nie zużywa kwoty wolnej i nie wymaga zgłoszenia. Inaczej wygląda przelew powiększający majątek dziecka — na przykład na wkład własny do mieszkania: to już darowizna.